Największy kurhan Skandynawii to nie grobowiec, a reakcja na katastrofę klimatyczną?
7 kwietnia 2026, 07:45Na południowym brzegu jeziora Ljøgottjern, około czterdziestu kilometrów na północ od Oslo, wznosi się największy prehistoryczny kurhan Skandynawii. Raknehaugen — „Kopiec Rakniego" — ma niemal sto metrów średnicy i trzynaście metrów wysokości. Został wzniesiony w połowie VI wieku, podczas przejścia z wczesnej do późnej epoki żelaza w Skandynawii. Od dziesięcioleci był interpretowany jako grobowiec kogoś niezwykle ważnego. Nowe badania przynoszą zupełnie inną interpretację.
Na papirusie sprzed 2000 lat znaleziono fragment oryginalnego poematu Empedoklesa
3 kwietnia 2026, 09:18Nathan Carling, papirolog z Uniwersytetu w Liège, odkrył na papirusie (P.Fouad inv. 218) przechowywanym we Francuskim Instytucie Archeologii Orientalnej w Kairze fragment oryginalnego poematu „O naturze” (Περὶ φύσεως) Empedoklesa. To niezmiernie ważne odkrycie nie tylko wzbogaca kanon literatury starożytnej, ale pozwala na głębsze zrozumienie tego, jak Empedokles pojmował zmysły, naturę i procesy poznawcze oraz jak jego filozofia wpłynęła na Platona, Arystotelesa czy Plutarcha. Żyjący w V wieku p.n.e. Empedokles jako pierwszy wysunął teorię czterech żywiołów – ziemi, wody, powietrza i ognia – i łączącej je siły miłości lub rozdzielającej waśni.
Kometa najpierw zwolniła, a później zaczęła obracać się w drugą stronę
3 kwietnia 2026, 07:49Niewielka kometa 41P/Tuttle–Giacobini–Kresák stała się obiektem ważnych badań, które rzucają nowe światło na dynamikę małych ciał Układu Słonecznego. Dane z Teleskopu Hubble’a wskazują, że kometa nie tylko znacząco zmieniła tempo rotacji, lecz najprawdopodobniej całkowicie odwróciła kierunek obrotu. To pierwszy taki przypadek, który udało się zaobserwować.
Trwa misja Artemis II. Astronauci polecą tak daleko, jak nikt przed nimi
2 kwietnia 2026, 07:24Dzisiaj o godzinie 0:35 czasu polskiego wystartowała Artemis II z czterema astronautami na pokładzie. Misja potrwa około 10 dni, a jej celem jest lot poza orbitę Księżyca i powrót na Ziemię. To pierwszy od ponad 50 lat załogowy lot w pobliżu Srebrnego Globu i pierwsze w historii planowane oddalenie się człowieka na tak dużą odległość od Ziemi. Planowane, gdyż Artemis poleci niewiele dalej niż Apollo 13, jednak daleki lot sprzed 56 lat był wynikiem awarii, a nie wcześniej zaplanowanej trasy.
W Paryżu sprzedano największe dzieło Salvadora Dalego
1 kwietnia 2026, 10:52Przed niecałym tygodniem w Paryżu sprzedano największe dzieło Salvadora Dalego. Pochodzące z prywatnej kolekcji monumentalne Bacchanale było gwiazdą aukcji zorganizowanej w Bonhams Cornette de Saint Cyr w Paryżu. Dzieło za ponad 254 tysiące euro kupiło The Dalí Museum w St. Petersburgu na Florydzie.
Po raz pierwszy opisano kaszaloty zderzające się głowami
1 kwietnia 2026, 08:03Historia opowiadana przez marynarzy o kaszalocie, który – uderzając głową – zatopił statek wielorybniczy, zainspirowała Hermana Melville'a do napisania „Moby Dicka". Teraz naukowcy po raz pierwszy udokumentowali i opisali kaszaloty zderzające się celowo głowami.
Gwiazda PicII-503 zawiera unikatowe informacje o II populacji gwiazd
31 marca 2026, 10:18Gwiazda PicII-503 to obiekt jedyny w swoim rodzaju. Położona na obrzeżach galaktyki karłowatej Pictor II zawiera skrajnie mało żelaza, o ponad 40 000 razy mniej niż Słońce. To sygnatura świadcząca o tym, że PicII-503 należy do jednej z pierwszych populacji gwiazd, jakie powstały po Wielkim Wybuchu. Badający ją astronomowie zauważyli też, że występuje w niej olbrzymia ilość węgla, dzięki czemu niezwykła gwiazda jest też brakującym elementem łączącym bogate w węgiel gwiazdy w halo Drogi Mlecznej z bardzo starymi galaktykami karłowatymi.
Naukowcy badają zagadkowe zachowanie rysi iberyjskich
30 marca 2026, 07:34Latem 2020 roku w położonym w centralnej Hiszpanii paśmie Montes de Toledo kamera pułapkowa zarejestrowała niezwykłą scenę. Samica rysia iberyjskiego podeszła z upolowanym królikiem do zbiornika wodnego, zanurzyła zdobycz na kilkadziesiąt sekund, a następnie z nią odeszła.
Bobry przywracają bioróżnorodność. To kolejny pozytywny efekt ich obecności
27 marca 2026, 12:55Powinniśmy uznawać bobry za naszych głównych sojuszników w walce o zachowanie bioróżnorodności, informują naukowcy z Wielkiej Brytanii i Finlandii. Z przeprowadzonych przez nich właśnie badań wynika, że na mokradłach utworzonych przez bobry żyje o 19% więcej gatunków roślin i zwierząt niż na mokradłach, które powstały bez udziału bobrów.
Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek
27 marca 2026, 11:08Czasami najlepsze badania naukowe wychodzą przez przypadek, przyznaje profesor John Noonan z Wydziału Fizyki Auburn University w Alabamie. Szansa, że jakikolwiek teleskop spojrzy na kometę akurat w momencie, gdy ta się rozpada, jest niewyobrażalnie mała. A jednak taki niezwykły przypadek zdarzył się naukowcom korzystającym z Teleskopu Hubble'a. Co więcej, kometa K1 – jej pełna nazwa to C/2025 K1 (ATLAS) – wcale nie miała być przedmiotem badań.
